1. Het basisprincipe
De beginopstelling van backgammon is symmetrisch: elke speler zet zijn 15 stenen op dezelfde manier neer, maar in tegengestelde richting. De stenen van de witte speler bewegen, op het schema hieronder, tegen de klok in (van rechts naar links op de bovenste helft, daarna van links naar rechts op de onderste), en omgekeerd voor de zwarte stenen. Als je het thuisbord links neerlegt, keren de richtingen om.
Elk backgammonbord is genummerd van 1 tot 24: de punten 1 tot 6 vormen je thuisbord (home board), de punten 7 tot 12 je buitenbord, enzovoort tot 24 in het thuisbord van de tegenstander.
Onthoud gewoon deze vier cijfers op de punten 24, 13, 8 en 6. Meer heb je niet nodig om de stenen aan het begin van elke partij goed neer te zetten.
2. De 2-5-3-5-opstelling
Dit is de gedetailleerde opstelling voor de witte speler (zwart zet symmetrisch neer):
| Punt nr. | Zone | Aantal stenen | Strategische rol |
|---|---|---|---|
| 24 | Thuisbord van de tegenstander | 2 stenen | Runners — achterste stenen, die je naar voren moet brengen |
| 13 | Midden van het bord van de tegenstander (mid-point) | 5 stenen | Sterke centrale positie, snelle opmars |
| 8 | Eigen buitenbord | 3 stenen | Bouwstenen, flexibel |
| 6 | Eigen thuisbord | 5 stenen | Vast ankerpunt voor de uitspeelfase |
Schematische weergave
Hier zie je het bord aan het begin van de partij als tekstschema (gezien vanuit de witte speler):
3. Waarom deze posities?
De beginopstelling is niet willekeurig. Elke groep stenen heeft een eigen strategische rol:
De 2 stenen op punt 24: de "runners"
Deze twee stenen staan het verst van je thuisbord. Hun opdracht: snel uit het gebied van de tegenstander ontsnappen en zich bij de rest van je stenen voegen. Probeer ze vanaf de eerste worpen vooruit te brengen, vooral als je een 6 gooit.
De 5 stenen op punt 13: het "mid-point"
Dit is de strategisch belangrijkste positie op het bord. Deze vijf stenen vormen een sterke groep die de tegenstander niet makkelijk kan blokkeren. Ze kunnen snel oprukken en helpen punten op te bouwen in je buitenbord.
De 3 stenen op punt 8: bouwstenen
Deze stenen dienen om punten op te bouwen in je thuisbord en buitenbord. Van punt 8 naar punt 5 (met een 3) is een van de beste openingszetten: je bouwt het waardevolle 5-punt.
De 5 stenen op punt 6: het anker van het thuisbord
Met deze sterke positie kun je de uitspeelfase comfortabel beginnen. Punt 6 staat stevig, maar je doet er goed aan ook de punten 5, 4, 3, 2 en 1 op te bouwen om sneller uit te kunnen spelen.
4. Praktische visuele ankers
Als je de nummers moeilijk kunt onthouden, helpen deze visuele ankers:
- De 2 losse stenen in de hoek van de tegenstander: makkelijk te herkennen, ze staan alleen
- De grote stapel van 5 in het midden van het bord aan de kant van de tegenstander: het mid-point
- De stapel van 3 in je buitenste helft
- De grote stapel van 5 in je hoek (het 6e punt vanaf jouw rand)
Kijk naar je thuisbord: je hebt 5 stenen op het 6e punt en 0 op de eerste 5 punten. Je doel tijdens de partij is om die eerste 5 punten te vullen — dat is je "home board".
5. Veelgemaakte fouten
Beginners maken vaak deze fouten bij de opstelling:
| Fout | Oplossing |
|---|---|
| 5 stenen op punt 24 zetten (in plaats van 2) | Slechts 2 stenen in de hoek van de tegenstander |
| 5 stenen op punt 8 zetten (in plaats van 3) | 3 stenen op punt 8 |
| Vergeten dat de symmetrie omgekeerd is | De tegenstander heeft zijn stenen in omgekeerde richting staan |
| Je thuisbord verkeerd herkennen | Je thuisbord ligt aan de kant waar je je stenen uitspeelt |
6. Opstelling in de varianten
De hierboven beschreven standaardopstelling is die van het westerse backgammon (FIBS/USBGF-regels). Andere varianten hebben een andere opstelling:
- Jacquet: alle 15 stenen beginnen op één enkel punt, de talon (punt 24), en beide spelers draaien in dezelfde richting.
- Narde: vergelijkbaar met jacquet, start in één enkele stapel, waarbij de twee spelers vanuit diagonaal tegenovergestelde hoeken vertrekken
- Plakoto: andere opstelling: de 15 stenen vertrekken van punt 24, en een alleenstaande steen van de tegenstander wordt ter plekke "vastgepind" in plaats van geslagen
- Acey-Deucey: leeg bord aan het begin, de stenen komen geleidelijk binnen
Meer over deze fascinerende varianten lees je in onze complete gids over de varianten van backgammon.
Zin om nu te spelen?
Test je opstelling op een gratis online platform — dat is de beste manier om hem te onthouden.
Gratis online spelen →